સાચો ખોરાક ઉગાડવા માટે મોટા બગીચાની જરૂર નથી. જરૂર છે સારા આયોજનની.
ગીચ લાગતી નાની જગ્યા અને ચૂપચાપ ભરપૂર ઉપજ આપતી નાની જગ્યા વચ્ચેનો ફરક લગભગ હંમેશા ગોઠવણીનો હોય છે. કૂંડાં ક્યાં મૂકો છો, શું ફેલાવાને બદલે ઉપર ચડે છે, અને કયા છોડ એક જ કૂંડામાં સાથે રહે છે.
આ માર્ગદર્શિકા ફક્ત આઇડિયા વિશે છે. તમારી જગ્યામાં કેટલો તડકો આવે છે એ હજુ નક્કી ન કર્યું હોય, તો અમારી બાલ્કની શાકભાજી બગીચાની માર્ગદર્શિકા થી શરૂઆત કરો, જેમાં તડકો, છોડની પસંદગી અને કૂંડાં પગલે પગલે સમજાવ્યાં છે. પછી પાછા આવીને એક ગોઠવણી પસંદ કરો.
શરૂ કરતાં પહેલાં: તમારી જગ્યાનો સ્કેચ બનાવો
એક કાગળ લો અને તમારી બાલ્કની, ધાબું કે બારી દોરો. તેમાં નોંધો:
- તડકો ક્યાં પડે છે, અને આશરે ક્યારે.
- પાણી ક્યાં ટપકે છે કે ભરાય છે.
- ક્યાંથી ચાલવું પડે છે કે બારણું ખોલવું પડે છે.
બે નિયમથી લગભગ દરેક ગોઠવણી કામ કરે છે. ઊંચા છોડ પાછળ રાખો (સામાન્ય રીતે દીવાલને અડીને), જેથી તે નીચા છોડ પર છાંયો ન પાડે. અને છોડને તેમની તરસ પ્રમાણે સાથે રાખો, જેથી પાડોશી કૂંડાને ખુશ રાખવા માટે એક કૂંડાને પાણીમાં ડુબાડવું ન પડે.
નાના ખાદ્ય બગીચાની 10 ગોઠવણી
1. રસોડાની બારીની જડીબુટ્ટીની પટ્ટી
તમારા રસોડાની સૌથી તડકાવાળી બારી પર કે અંદર એક લાંબું બારી બૉક્સ, જેમાં તમે ખરેખર રસોઈમાં વાપરો છો એ જડીબુટ્ટીઓ વાવો: બેઝિલ, કોથમીર, પાર્સલી, ચાઇવ્સ. બૉક્સ ફક્ત 15 થી 20 સેમી (6 થી 8 ઇંચ) ઊંડું હોય તો ચાલે. ફુદીનો અલગ કૂંડામાં રાખો, નહીં તો એ આખું બૉક્સ પચાવી પાડશે. (કેમ, એ અહીં જુઓ.)
2. રેલિંગ પ્લાન્ટર
બાલ્કનીની રેલિંગ પર લટકતાં પ્લાન્ટર એવી જગ્યા વાપરે છે જે નહીંતર નકામી જાય. લેટ્યૂસ, સ્ટ્રૉબેરી અને લટકતી જડીબુટ્ટીઓ માટે એ એકદમ યોગ્ય છે. સુરક્ષા માટે તેને રેલિંગની અંદરની બાજુ લટકાવો, અને વારંવાર તપાસતા રહો, કારણ કે ત્યાં પવન લાગે છે અને માટી ઝડપથી સુકાય છે.
3. ખૂણાનું પગથિયાંવાળું સ્ટૅન્ડ
સીડી જેવી છાજલી કે પગથિયાંવાળું પ્લાન્ટ સ્ટૅન્ડ ખાલી ખૂણાને ત્રણ-ચાર માળની ઉગાડવાની જગ્યામાં ફેરવી દે છે. તડકો ગમતા છોડ સૌથી ઉપરની છાજલી પર મૂકો અને ફુદીનો અને લેટ્યૂસ જેવા છાંયો સહન કરતા છોડ નીચે.
4. જીવંત દીવાલ
દીવાલ પર લગાડેલાં ખિસ્સાં કે લટકતું કાપડનું ઑર્ગેનાઇઝર તમને સલાડનાં પાન અને જડીબુટ્ટીઓ માટે ઊભો બગીચો આપે છે. એ દેખાય છે સુંદર, પણ ઝડપથી સુકાય છે, એટલે જ્યાં તમે રોજ જોઈ શકો (અને પાણી આપી શકો) ત્યાં એ સૌથી સારું કામ કરે છે.
5. લટકતી ટોપલીઓ
ઉપર જુઓ. લટકતી ટોપલીઓ ચેરી ટમેટાંની લટકતી જાતો અને સ્ટ્રૉબેરી માટે આદર્શ છે, જે જમીનની જગ્યા રોકવાને બદલે કિનારીએથી નીચે લટકે છે. ભીની ટોપલીનું વજન ઝીલી શકે એવો હૂક વાપરો.
6. સલાડ બાઉલ કૂંડું
એક પહોળું, છીછરું કૂંડું, જેમાં મિશ્ર લેટ્યૂસ, રૉકેટ (અરુગુલા) અને પાલક વાવેલાં હોય. બહારનાં પાન કાપતા રહો અને એ અઠવાડિયાં સુધી ફરી ફરી ઊગતું રહે છે. એક જ કૂંડામાંથી તમને મળી શકે એ સૌથી વધુ ખોરાક છે.
7. પિઝા કૂંડું
એક મોટું કૂંડું (ઓછામાં ઓછું 19 લિટર, લગભગ 5 ગૅલન) જેની વચ્ચે ચેરી ટમેટું અને કિનારીએ બેઝિલ અને ઓરેગાનો હોય. જડીબુટ્ટીઓને પણ એ જ તડકાવાળી જગ્યા ગમે છે, અને પિઝા કે પાસ્તા સૉસ માટે બધું તમને એક જ જગ્યાએ મળી જશે. ટમેટાંની વાત અમારી ટમેટાંની સંભાળની માર્ગદર્શિકા માં છે.
8. પ્લેટફોર્મ પર માઇક્રોગ્રીન્સ સ્ટેશન
બહારની જગ્યા બિલકુલ નથી? તેજસ્વી બારી પાસે કે સસ્તી ગ્રો લાઇટ નીચે એક નાની છાજલી પર માઇક્રોગ્રીન્સની બે-ત્રણ ટ્રે સમાઈ શકે. દર અઠવાડિયે નવી ટ્રે શરૂ કરો અને તમારી પાસે લણવા માટે હંમેશા કંઈક હશે. જુઓ ઉગાડવામાં સૌથી સહેલાં માઇક્રોગ્રીન્સ.
9. ગ્રો બૅગની હાર
ધાબા પર, કાપડની ગ્રો બૅગ કૂંડાં કરતાં હલકી હોય છે, સહેલાઈથી ખસેડી શકાય છે અને શિયાળામાં વાળીને સપાટ મૂકી શકાય છે. મરચાં, ટમેટાં અને બટાકા જેવા મોટા પાક માટે તેને દીવાલની લાઇનમાં ગોઠવો.
10. દીવાલને અડીને મંડપ
વેલાવાળા છોડને ઉપર ચડાવો તો એ જમીનની લગભગ કોઈ જગ્યા રોકતા નથી. ઊંડા કૂંડા પાછળ એક સાદો મંડપ (trellis) કે થોડી દોરીઓ વેલાવાળી ફળી, વટાણા કે કાકડીને ટેકો આપી શકે.
અને જો તમારા ઘરમાં અંદર સીડી હોય, તો એ પણ ઉગાડવાની જગ્યા બની શકે. જુઓ ઘરની અંદર સીડી પર બગીચો કેવી રીતે બનાવવો.
તમારી જગ્યાને કઈ ગોઠવણી અનુકૂળ છે?
| તમારી જગ્યા | શરૂઆત માટે શ્રેષ્ઠ ગોઠવણી |
|---|---|
| ફક્ત એક બારી | રસોડાની બારીની જડીબુટ્ટીની પટ્ટી, માઇક્રોગ્રીન્સ સ્ટેશન |
| નાની બાલ્કની | રેલિંગ પ્લાન્ટર, ખૂણાનું પગથિયાંવાળું સ્ટૅન્ડ, સલાડ બાઉલ કૂંડું |
| ધાબું કે પેશિયો | ગ્રો બૅગ, પિઝા કૂંડું, દીવાલને અડીને મંડપ |
| છાંયડાવાળી જગ્યા | સલાડ બાઉલ કૂંડું, ફુદીનો, ગ્રો લાઇટ સાથે માઇક્રોગ્રીન્સ |
નાના બગીચાને બચાવતી થોડી ટિપ્સ
- બે-ત્રણ ગોઠવણીથી શરૂઆત કરો, બધી દસથી નહીં. આવતી સીઝનમાં હંમેશા વધુ ઉમેરી શકો.
- દરેક કૂંડા સુધી પહોંચાય એટલી જગ્યા રાખો. જેને સહેલાઈથી પાણી ન આપી શકો, એ ભુલાઈ જશે.
- વજનનો વિચાર કરો. ભીની માટી ભારે હોય છે. સૌથી મોટાં કૂંડાં બાલ્કનીની કિનારીએ નહીં, દીવાલ પાસે રાખો.
- જે ખાશો એ જ ઉગાડો. રોજ વાપરો એવી જડીબુટ્ટીનું એક કૂંડું, ક્યારેય રસોઈમાં ન વાપરો એવા શોખીન છોડ કરતાં વધુ સારું.
- ઑર્ગેનિક રાખો. નાની જગ્યા એટલે તમારા છોડ તમારી અને તમારા રસોડાની નજીક છે. અહીં છે અમારી શરૂઆત કરનારા માટે ઑર્ગેનિક શાકભાજી બાગકામ માર્ગદર્શિકા.
તમારા નાના બગીચાનું દરેક કૂંડું ખુશ રાખવા માટે મદદ જોઈએ છે? UrbanLeaf દરેક છોડ માટે રોજનું એક સરળ ઑર્ગેનિક કાર્ય આપે છે, સાથે તમારા સ્થાનિક હવામાન પ્રમાણે પાણીની સલાહ, જેથી નાનકડો બગીચો પણ ઉપજ આપતો રહે. 🌱